Obowiązkowe i nieobowiązkowe badania w ciąży

Ciąża nie jest chorobą, to jedynie „inny” stan, kiedy kobieta przez całe dziewięć miesięcy przygotowuje się do nowej roli mamy, co wiąże się z wieloma zmianami fizycznymi i psychicznymi. Po pojawieniu się drugiej kreski na teście ciążowym odwiedza swojego ginekologa i zaczyna chodzić na regularne kontrole. Jakie wszystkie badania przechodzą kobiety w ciąży i które z nich są obowiązkowe?

Obowiązkowe badania w ciąży

Wszystkie badania wykonywane w ciąży są dobrowolne, więc niczego nie musisz przechodzić obowiązkowo. Jeśli zdecydujesz się na poród domowy, wtedy najpewniej umówiona położna będzie zadowolona, jeśli poddasz się tym badaniom:

• USG w pierwszym trymestrze, podczas którego potwierdza się ciążę i określa jej czas trwania, a także wyklucza ciążę pozamaciczną, która jest niebezpieczna dla mamy i trzeba ją jak najszybciej zakończyć;
• screening w drugim trymestrze, podczas którego wykrywa się ewentualne patologie u dziecka, ocenia się żywotność płodu, doprecyzowuje termin porodu oraz sprawdza morfologię krwi mamy;
• kontrola czynności serca i żywotności łożyska, w przypadku gdy mama jest po wyznaczonym terminie porodu.

Nieobowiązkowe badania w ciąży

Wszystkie badania w ciąży są nieobowiązkowe i tylko od przyszłej mamy zależy, które z nich wykona, a których nie. Oprócz badań opisanych poniżej kobieta chodzi na regularne kontrole zazwyczaj raz na 4-6 tygodni (po 37. tc raz w tygodniu) do swojego ginekologa, który kontroluje przyrost masy ciała mamy, jej ciśnienie tętnicze, ewentualne obrzęki kończyn oraz z moczu sprawdza obecność białka i cukru. Niektórzy lekarze wykonują też badanie ultrasonograficzne, podczas którego mierzą dziecko i sprawdzają jego czynność serca. Poniżej znajduje się zestawienie wszystkich możliwych badań podzielonych według trymestrów.

Badania w 1. trymestrze ciąży

• Od 6. tc (około 2-3 tygodnie po braku miesiączki) - potwierdzenie ciąży, wykluczenie ciąży pozamacicznej;
• 8.-10. tc (najpóźniej do 14. tc) - wizyta pierwszorazowa, wydanie karty ciąży, pobranie krwi w celu oznaczenia poziomu glukozy na czczo, HIV, kiły, żółtaczki typu B, grupy krwi i czynnika Rh, poziomu hormonu tarczycy, badanie cytologiczne i kolposkopowe szyjki macicy;
• 12.-14. tc - screening złożony w 1. trymestrze (screening pierwszotrymestralny) - wykrywa się możliwe wady wrodzone dziecka (np. zespół Downa), dziś obejmuje on także test oceniający ryzyko stanu przedrzucawkowego; większość ubezpieczycieli refunduje ten screening, kosztuje 1500 Kč, a oprócz wyniku badania otrzymasz też ładne zdjęcie z USG i możesz zapytać o płeć dziecka, tatusiowie są przy tym screeningu mile widziani.

Badania w 2. trymestrze ciąży

• 20.-22. tc - screening w 2. trymestrze - wykonuje go ginekolog i jest w pełni refundowany przez ubezpieczenie, sprawdza się położenie łożyska, ilość płynu owodniowego, rozwój narządów oraz aktywność serca dziecka;
• 20.-22. tc - szczegółowa ocena morfologii płodu w 2. trymestrze ciąży - badanie ma na celu wykrycie wad wrodzonych, wad serca, różnych zmian genetycznych itp., nie jest już refundowane przez ubezpieczenie (zwykle kosztuje 1500 Kč), jednak można je rozliczyć w ubezpieczalni w ramach programu dla ciężarnych, zazwyczaj otrzymasz też zdjęcie z USG, ewentualnie także fotografie 3D i 4D dziecka na pendrive'ie, a lekarz potwierdzi płeć dziecka, tatusiowie są ponownie mile widziani;
• 20.-24. tc - cervikometria - lekarz mierzy długość szyjki macicy i dzięki temu wykrywa ryzyko przedwczesnego porodu, minimum powinno wynosić 2,5 cm;
• 24.-28. tc - oGTT - test na cukrzycę ciążową (pobranie krwi na czczo, następnie po 60 minutach i 120 minutach od wypicia roztworu glukozy), wartości wynoszą do 5,1 mmol/l (pierwsze pobranie), do 10,0 mmol/l (drugie pobranie), do 8,5 mmol/l (trzecie pobranie). Jeśli wartość na czczo jest wyższa, test powtarza się innego dnia, jeśli wynik powtórzony również jest wyższy, kobieta chodzi do poradni, gdzie z lekarzami rozwiązuje kwestię cukrzycy ciążowej za pomocą diety (łagodniejsze przypadki) lub leków i zastrzyków (wyższe wartości). Może się zdarzyć, że kobieta ma prawidłową wartość na czczo, ale dwie kolejne nie mieszczą się w normie, wtedy również chodzi do poradni. 

Badania w 3. trymestrze ciąży

• 28.-34. tc - kontrola morfologii krwi, oznaczenie poziomu żelaza we krwi;
• 30.-32. tc - screening w trzecim trymestrze - żywotność dziecka, jego położenie (główką w dół albo położenie miednicowe - do porodu może się to w każdej chwili zmienić, więc nie jest to ostateczna pozycja), szacowana masa dziecka, położenie łożyska, ilość płynu owodniowego, kontrola narządów i kończyn dziecka;
• 35.-37. tc - wymaz z pochwy i odbytu w celu wykrycia obecności paciorkowca grupy B (GBS);
• 36.-37. tc - screening USG ograniczenia wzrastania płodu - kontroluje się tutaj wzrost dziecka, a mama opłaca to sama, a następnie może wystąpić do ubezpieczyciela o zwrot pieniędzy, jeśli nie wykorzystała jeszcze całego pakietu (cena zależy od placówki, zwykle wynosi 500-1500 Kč);
• 36.-37. tc - check-in w wybranym szpitalu położniczym (badanie wstępne, rejestracja ciężarnej do porodu w szpitalu, kardiotokografia - kontrola tętna dziecka, która trwa około 30 minut);
• od 37. tc - niektórzy lekarze wykonują kardiotokografię przy każdej wizycie (raz w tygodniu), dziś nie jest to już standard i zwykle wykonuje się ją dopiero po 40. tc w szpitalu;
• od 41. tc - przekazanie kobiety pod opiekę szpitala położniczego - oznacza to, że kobieta nie chodzi już na kontrole do swojego ginekologa, lecz do wybranego szpitala położniczego, i to raz na 3-4 dni, w zależności od potrzeb.

Inne badania w ciąży

Oprócz badań związanych przede wszystkim z ciążą kobieta powinna jeszcze odbyć wizytę u:

• stomatologa - ponad 2 standardowe kontrole rocznie kobieta może dodatkowo umówić się jeszcze raz do swojego stomatologa, a ewentualne naprawy zębów są wtedy zwykle refundowane przez ubezpieczenie;
• pediatry - badanie profilaktyczne i wykonanie EKG.

Jeśli kobieta zdecyduje się poddać wszystkim zalecanym badaniom w ciąży, nie będzie ich mało, jednak dziś, dzięki rozwojowi technologii, możliwe jest bardzo wczesne wykrycie wszelkich wad dziecka i zapobieżenie ewentualnym powikłaniom. 

To tylko od ciebie zależy, które badania wykonasz, a które pominiesz, zawsze kieruj się swoimi odczuciami i jeśli cokolwiek byłoby dla ciebie nieprzyjemne, odmów, masz do tego prawo. Mieć obawy w ciąży jest naturalne, wszystkie przyszłe mamy je mamy. 

Życzymy spokojnego przebiegu ciąży i pięknego początku z dzieckiem.