Van staan tot de eerste stapjes met Edita Knotková

In de laatste aflevering van de serie spraken we over hoe uitdagend de dingen zijn die onze baby - inmiddels peuter - tijdens het derde trimester moet leren beheersen. Op deze leeftijd is het tempo van de ontwikkeling van elk kind al behoorlijk individueel. Bewegen in de ruimte en in verticale houding hangt namelijk ook sterk af van het karakter van het kind zelf.

Onze modelbaby is dus ideaal gezien tien maanden oud. Hij kan op handen en knieën kruipen, zitten in een schuine en vrije zit en naar een tafeltje of obstakel kruipen, waar hij zijn handen op steunt en zich optrekt tot staan. Geleidelijk leert hij niet alleen staan, maar ook het gewicht van het ene been naar het andere verplaatsen en langs meubels lopen. De fase waarin langs meubels wordt gelopen is voor onze baby heel belangrijk; hij moet het aan beide kanten kunnen. Het is de basis voor toekomstige evenwichts- en balansfuncties. Als uw kind langs meubels loopt en maar niet de ruimte in wil loslaten, zakt de moed u niet in de schoenen. De gemiddelde duur van het langs meubels lopen is ongeveer vier maanden en kan per kind verschillen. We leiden een peuter niet aan de handen, ook niet als hij dat zelf vraagt. Als hij ergens naartoe moet, is het voor hem beter om vanuit stand weer op handen en knieën te gaan, naar de plek te kruipen waar hij moet zijn en daar weer op te staan. Aan beide handen of aan één hand leiden verandert het zwaartepunt van het kind. Het stimuleert hem om meer op de tenen te lopen, met het buikje naar voren, met de rug meer hol. Op de lange termijn kan deze lichaamshouding tot heel wat problemen leiden, bijvoorbeeld met de knieën of de rug. Aan één hand leiden bevordert bij het kind bovendien asymmetrie.

Probeer uw kind niet te veel te beschermen en niet steeds op te vangen. Een kind moet veilig leren vallen, en als veilige valhoogte wordt in het algemeen de lengte van het kind zelf beschouwd. U kunt met uw kind valletjes op de handjes oefenen, zodat het zichzelf kan opvangen. Als uw kind achterover op het hoofd valt, zoek dan een fysiotherapeut op - die zal vast achterhalen waarom dat gebeurt. Een kind dat door ouders te veel wordt beschermd, heeft geen motivatie om zelf een veilige valstrategie te leren. Ook allerlei zachte helmmetjes en rugzakjes zijn onnodig en mogelijk gevaarlijk. Het kind zal niet bang zijn om op het hoofd te vallen en het risico op letsel wordt met dit hulpmiddel relatief vergroot.

De eerste schoentjes zijn ook een groot onderwerp. Het voetje van een kind is nog volop in ontwikkeling en naast dat het dient om te lopen, is het voor het kind ook een heel belangrijk sensorisch orgaan. Met zijn voetje leert het kind welk oppervlak onder de zool ligt en het leert zo niet alleen de enkels, maar het hele lichaam steviger te maken. De houding van een mens is anders als hij over het strand loopt dan wanneer hij over stenen loopt. En dat alles moet het zenuwstelsel ook nog leren. Over het algemeen kan worden gezegd dat voor een gezond voetje het eerste schoentje geschikt is dat de voet beschermt, maar niet belemmert. Het moet zo zacht mogelijk en voldoende ruim zijn. Als u het geluk hebt dat uw kind in de zomer begint te lopen, probeer het kind dan zo veel mogelijk blootsvoets te laten. Als het voetje bescherming nodig heeft, volstaan leren of softshell slofjes. Een kind zou geen schoentje nodig moeten hebben totdat het een ervaren loper is - dat wil zeggen na een halfjaar zeker lopen. Een verkeerd gekozen schoentje kan niet alleen het looppatroon beïnvloeden, maar ook leiden tot struikelen en vaker vallen. Het is heel geschikt om een onrijp voetje te stimuleren met verschillende ondergronden en kinderen allerlei eenvoudige hindernisparcoursen te laten doen. Binnen in huis zijn sensomotorische vloeren en matjes, klimtoestellen en plankjes zoals de driehoek van Pikler handig. Buiten is de hele wereld voor ons een speelplaats. De stoeprand geeft een ander gevoel aan de voet dan grind, en modder weer een ander. En dit alles moet het voetje leren kennen en leren daarop te reageren.

Mijn kind heeft scheve enkels, hielen of knieën - wat nu?

Een lichte valgusstand van de hielen is bij kleine kinderen normaal en hoeft niet behandeld te worden - de stand corrigeert zichzelf met de tijd. In het algemeen zien we bij onrijp lopen veel onvolkomenheden die onze aandacht kunnen trekken. Het meest komen we naar binnen gezakte enkels, op de tenen lopen, knieën naar binnen of naar buiten tegen. Als dit voorkomt bij onrijp lopen en het kind verder geen ander motorisch probleem heeft, kunnen we het de tijd geven om het lopen te verbeteren. Als het probleem nog steeds aanhoudt, ook zes maanden na het begin van het lopen, of als we niet zeker weten of het lopen van ons kind nog binnen de norm valt, kunnen we met een preventief bezoek aan de fysiotherapeut niets verkeerd doen.