Handling

Handling. Een onderwerp dat op mamablogs en op sociale media van fysiotherapeuten en allerlei bewegingsdocenten al duizend keer is besproken. Maar wat is het eigenlijk? Waar komt het vandaan? Waar is het goed voor? Laten we dit onderwerp samen eens wat verder uitpluizen.

De term handling komt van het Engelse werkwoord “to handle”, wat je op twee manieren kunt vertalen - en ik vind beide persoonlijk mooi. Zowel in de betekenis van “iets aankunnen” als in de betekenis die ons dichter ligt, namelijk “iets hanteren” of “manipuleren”. De term zelf komt uit het concept van het echtpaar Bobath, dat het in de jaren 40 van de 20e eeuw ontwikkelde, oorspronkelijk voor neurologische patiënten. Bij baby’s begonnen de Zwitserse arts Elizabeth König en de Engelse fysiotherapeut Mary Quinton met deze methode te werken.

Wat is handling?

Handling is een term die alles omvat wat je met een baby doet: alle manipulatie, alle stimulatie door de omgeving, geluiden en licht. Het doel is om de baby te ondersteunen zodat hij de beweging correct kan uitvoeren. Als therapeuten zien we handling als een holistische benadering van de baby, die we 24 uur per dag toepassen: bij het aankleden, uitkleden en bij elke vorm van optillen of andere handelingen met de baby. Zo’n benadering is moeilijk te vergelijken met oefenen, zoals wij ons een oefensessie voorstellen. Handling maakt gebruik van de reacties van de baby op externe prikkels. We observeren hoe de baby zich beweegt in relatie tot de omgeving en hoe hij daarop reageert. We kiezen doelbewust aanrakingen en contactmomenten zodat de baby, gezien zijn leeftijd, de betreffende beweging kan uitvoeren. De baby ervaart de door ons ondersteunde beweging, krijgt een beloning (bijvoorbeeld pakt hij een speeltje vast en doet het in zijn mond) en door onze inbreng in zijn bewegingspatroon geleidelijk af te bouwen, leert hij die beweging ook zonder hulp uitvoeren.

Is handling voor alle kinderen?

In het algemeen kun je handling en stimulatie van een baby alleen adviseren bij gezonde kinderen met een psychomotorische ontwikkeling zonder afwijkingen. Bij kinderen bij wie we al een of andere afwijking van het normale verloop bespreken, moet therapeutisch worden beoordeeld wat er in die beweging ontbreekt en hoe het probleem moet worden aangepakt. Net zoals verschillende kinderen verschillende problemen hebben, hebben ze ook verschillende karakters. Een aanpak die voor de één werkt, hoeft niet voor de ander te werken. In elk geval is het nodig te zoeken naar wat het kindje goed laat reageren.

Wanneer moet je je in handling verdiepen?

Handling met een baby zou deel moeten uitmaken van de basiskennis van het vroege ouderschap, omdat het zenuwstelsel van een kind zeer aanpasbaar is en we door verkeerd hanteren zelfs bij een gezonde baby een bewegingsprobleem kunnen veroorzaken. Door het bewegingsapparaat onevenredig te belasten, bijvoorbeeld door ongeschikt of eenzijdig dragen, went de baby aan die houding en neemt hij het aangeleerde aanspannen van spieren ook mee naar andere bewegingen, bijvoorbeeld op een speelmat. Dat betekent dat als de moeder rechtshandig is, ze moet leren de baby ook op haar rechterarm te dragen en beide kanten regelmatig af te wisselen.

Wat kun je hieruit meenemen?

Niet elke ouder hoeft een expert in motorische ontwikkeling te zijn, en dat is ook niet mogelijk, maar het zou algemeen bekend moeten zijn hoe je met een baby van verschillende leeftijden omgaat. Een pasgeborene tillen we anders op dan een kind van één jaar. Ook het in onze contreien zo bekende ondersteunen van het hoofdje is niet helemaal dogmatisch als we de baby optillen met het gezicht naar beneden. Zo leert het kind op een veilige manier weerstand te bieden aan de zwaartekracht. Om uitgebreid in te gaan op de afzonderlijke fasen van de psychomotorische ontwikkeling van een kindje, zou een heel boek nodig zijn. Gelukkig zijn er op onze markt al zulke publicaties, en geven ook verschillende fysiotherapeutische profielen en pagina’s op sociale media uitleg. Controleer wel altijd of de persoon naar wiens advies je luistert voldoende opleiding heeft om dat advies te geven. En als je twijfelt, zoek dan een kinderfysiotherapeut op. Liever een gezond kind even laten beoordelen dan een kind met een probleem moeten helpen. Fysiotherapeuten zijn geen straf; niemand wil jouw baby met oefeningen schade berokkenen. We zijn er om jullie te helpen.