Owulacja i wszystko, co się z nią wiąże

Są kobiety, których cykl menstruacyjny jest regularny jak w zegarku i wiedzą niemal co do dnia, kiedy nadejdzie owulacja. Są też takie, które mają cykl bardzo nieregularny i nawet nie odczuwają u siebie objawów owulacji. Czym jest ta owulacja, jak ją rozpoznać i dlaczego jest ważna?

Co to jest owulacja

Podczas owulacji uwalnia się komórka jajowa, która dojrzała w jajniku i przemieszcza się do jajowodu, gdzie czeka na zapłodnienie. Jeśli dojdzie do połączenia komórki jajowej z plemnikiem, przemieszcza się ona do macicy, gdzie się zagnieżdża i zaczyna się nowe życie. Jeśli nie dojdzie do zapłodnienia, komórka jajowa obumiera i pojawia się miesiączka. 

Jak długo trwa owulacja

Owulacja trwa zaledwie 12-24 godziny, dlatego jeśli para stara się o dziecko, dobrze jest zaplanować to właśnie na okres owulacji, kiedy prawdopodobieństwo poczęcia jest najwyższe. Kobieta może zajść w ciążę także w tak zwane dni płodne. 

Dni płodne

Plemnik może poczekać na komórkę jajową w pochwie około 3 dni, a ponieważ owulacja trwa mniej więcej 24 godziny, można zajść w ciążę także dzień po owulacji. Dni płodne to więc łącznie pięć - trzy dni przed owulacją, w dniu owulacji oraz dzień po owulacji.  

Obliczanie owulacji

Owulację można obliczyć na podstawie znajomości długości cyklu. W internecie istnieje mnóstwo kalkulatorów owulacji, do których wystarczy wpisać pierwszy dzień ostatniej miesiączki, długość cyklu menstruacyjnego oraz długość miesiączki w dniach. Termin owulacji na podstawie tych danych oblicza się bardzo łatwo, jednak nie możemy w pełni polegać na tych obliczeniach, ponieważ owulację może wpływać wiele czynników. Ogólnie podaje się, że przy cyklu trwającym 28 dni owulacja występuje 14.-18. dnia cyklu menstruacyjnego. Jednak jeden miesiąc może to być prawdą, a kolejny już nie. Warto więc wypróbować także inne metody wykrywania owulacji.  

Jak rozpoznać owulację

Lekarz rozpoznaje owulację za pomocą badania ultrasonograficznego, które zwykle wykonuje się w przypadku sztucznego zapłodnienia. Jeśli kobieta jest zdrowa, warto, aby wypróbowała kilka metod, których połączenie daje potem jaśniejszy obraz cyklu menstruacyjnego i pozwala stwierdzić, kiedy dochodzi do owulacji. Idealnie jest, gdy kobieta obserwuje się przez kilka miesięcy, aby wiedzieć, jak jej ciało zachowuje się w różnych fazach cyklu. Co można wypróbować:

• test owulacyjny - działa na tej samej zasadzie co test ciążowy; jeśli pokazuje dwie równie mocne kreski, owulacja nastąpi w ciągu 24-48 godzin, 
• monitorowanie temperatury podstawowej - każdego ranka po przebudzeniu mierzy się temperaturę w pochwie; owulację można w ten sposób stwierdzić dopiero po fakcie, ponieważ jeśli temperatura zacznie rosnąć w kolejnych dniach po owulacji, oznacza to, że owulacja nastąpiła w dniu, w którym na termometrze była ona najniższa. Ta metoda jest przydatna przede wszystkim przy zbieraniu informacji o własnym cyklu. Wiesz mniej więcej, kiedy dochodzi do owulacji, a w przypadku zajścia w ciążę temperatura podstawowa wtedy nie spada.,
• śluz szyjkowy - w dniach płodnych śluz szyjkowy zmienia się, staje się rzadszy, przejrzysty i ciągnący,
• położenie szyjki macicy - szyjka przed owulacją przesuwa się wyżej, przez co można ją trudniej wyczuć,
• monitor dni płodnych i niepłodnych - każdego ranka mierzysz temperaturę w ustach, a monitor ocenia, w jakiej fazie cyklu się znajdujesz (na przykład monitor Daisy lub monitor Lady-Comp)

Objawy owulacji

Podobnie jak objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego i wczesnej ciąży, objawy owulacji są bardzo indywidualne. Jedna kobieta w ogóle nie wie, kiedy owuluje, inna z kolei wie to bardzo dobrze. Objawem owulacji może być:

• ból w podbrzuszu,
• ból po jednej stronie (w jajniku - tam uwalnia się komórka jajowa),
• uczucie wzdęcia,
• obniżona temperatura bazalna - jeśli kobieta mierzy temperaturę,
• zmiana śluzu szyjkowego, 
• bardziej wrażliwe piersi,
• zwiększona ochota na seks i większa atrakcyjność albo dokładne przeciwieństwo,
• zmiana położenia szyjki macicy,
• wrażliwszy węch,
• ból głowy,
• nudności,
• zwiększony apetyt,
• poprawa lub pogorszenie cery (trądzik owulacyjny),
• krwawienie w czasie owulacji - niewielkie krwawienie, spowodowane pęknięciem pęcherzyka, w którym dojrzewa komórka jajowa. Podczas owulacji pęcherzyk pęka, a komórka jajowa uwalnia się do jajowodu, gdzie czeka na zapłodnienie.

Cykl bezowulacyjny

Niektóre kobiety mogą mieć tak zwane cykle bezowulacyjne, co oznacza, że w ramach jednego cyklu nie dochodzi do owulacji (dojrzewania komórki jajowej), mimo że kobieta miesiączkuje i krwawi (błona śluzowa w macicy regularnie narasta i się złuszcza). Jeśli nie dochodzi do owulacji, nie jest możliwe zajście w ciążę. 

Cykle bezowulacyjne powoduje

• podwyższony poziom prolaktyny (kobieta karmi swoje dziecko piersią, nie jest to jednak regułą, cykl może się wznowić od razu po połogu przy pełnym karmieniu piersią),
• zespół policystycznych jajników (PCOS),
• problem z tarczycą,
• otyłość albo przeciwnie - niedowaga,
• zbyt dużo stresu,
• duży wysiłek fizyczny (dotyczy to sportsmenek),
• kobiety 35+.

Do objawów cyklu bezowulacyjnego możemy zaliczyć

• nieregularne miesiączki albo nawet ich brak,
• niemożność zajścia w ciążę, 
• ujemne testy owulacyjne,
• brak żadnych objawów typowych dla owulacji.

Jak wspierać owulację

Owulację można wspierać leczeniem hormonalnym z pomocą lekarzy albo wziąć sprawy w swoje ręce i wypróbować:

• zioła - przywrotnik, niepokalanek, wiesiołek, malina,
• unikać alkoholu i zastanowić się nad dobrą, odżywczą dietą,
• zadbać o wysokiej jakości sen,
• odpowiednia ilość witaminy D,
• zachować spokój - psychika ma duży wpływ na owulację,
• nie spieszyć się ze sobą.

Jeśli planujesz zajść w ciążę, na początku nie przejmuj się tym zbyt mocno. Przede wszystkim zachowaj spokój psychiczny i współżyj z partnerem, kiedy tylko będziesz mieć na to ochotę. Jeśli nie będzie się udawało i po kilku miesiącach na teście ciążowym nie pojawią się dwie kreski, zacznij poznawać swoje ciało i sprawdź, gdzie może leżeć problem. Być może to tylko niedobór witaminy D albo współżycie poza dniami płodnymi. Dopiero gdy będziesz w potrzebie, możesz zwrócić się do lekarza, z którym omówisz to, co cię trapi, a razem na pewno znajdziecie rozwiązanie.