Obsługa

Handling. Na maminkowskich stronach internetowych i w mediach społecznościowych fizjoterapeutów oraz różnych instruktorów ruchu temat powtarzany tysiące razy. Ale czym on właściwie jest? Skąd się wziął? Do czego służy? Rozłóżmy sobie wspólnie ten temat trochę na czynniki pierwsze.

Pojęcie handling pochodzi od angielskiego czasownika “to handle”, który można przetłumaczyć na dwa sposoby - i osobiście lubię oba. Zarówno w znaczeniu „radzić sobie z”, jak i tym, które jest nam bliższe, czyli „manipulować” czymś. Sam termin wywodzi się z koncepcji małżeństwa Bobathów, którzy opracowali ją w latach 40. XX wieku, początkowo dla pacjentów neurologicznych. U niemowląt metodą tą zaczęły pracować szwajcarska lekarka Elizabeth König oraz angielska fizjoterapeutka Mary Quinton.

Czym jest handling?

Handling to pojęcie obejmujące wszelką manipulację przy niemowlęciu, całą stymulację otoczeniem, dźwiękami i światłem, a jego celem jest wspieranie niemowlęcia tak, aby potrafiło prawidłowo wykonać ruch. Handling jako terapeuci rozumiemy jako całościowe podejście do niemowlęcia, stosowane przez 24 godziny na dobę, podczas ubierania, rozbierania i wszelkiego podnoszenia czy innej manipulacji przy dziecku. Takie podejście trudno porównać do ćwiczeń, które wyobrażamy sobie jako jednostkę treningową. Handling wykorzystuje reakcje niemowlęcia na bodźce zewnętrzne. Obserwujemy, jak niemowlę porusza się względem otoczenia i jak na nie reaguje. Celowo wybieramy takie dotyki i kontakty, aby niemowlę mogło wykonać dany ruch adekwatnie do swojego wieku. Niemowlę przeżywa wspierany przez nas ruch, otrzymuje nagrodę (na przykład chwyta zabawkę, wkłada ją do ust), a dzięki stopniowemu wycofywaniu naszych ingerencji w jego wzorzec ruchowy uczy się wykonywać dany ruch także bez pomocy.

Czy handling jest dla wszystkich dzieci?

Ogólnie z handlingiem i stymulacją niemowlęcia można pracować jedynie u zdrowych dzieci, które rozwijają się psychomotorycznie bez odchyleń. U dzieci, u których obserwujemy już jakieś odstępstwo od normy, trzeba terapeutycznie ocenić, czego brakuje w danym ruchu i w jaki sposób rozwiązać problem. Tak jak różne dzieci mają różne problemy, tak mają też różne temperamenty. Podejście, które odpowiada jednemu, niekoniecznie sprawdzi się u drugiego. W każdym przypadku trzeba szukać i znaleźć to, na co dziecko reaguje prawidłowo.

Kiedy zainteresować się handlingiem?

Handling z niemowlęciem powinien być częścią podstawowej wiedzy o wczesnym rodzicielstwie, ponieważ układ nerwowy dziecka jest bardzo plastyczny i przez nieprawidłową manipulację możemy nawet zdrowemu niemowlęciu stworzyć problem ruchowy. Niewłaściwe przeciążanie aparatu ruchu, na przykład nieodpowiednim lub jednostronnym noszeniem, sprawia, że dziecko przyzwyczaja się do danej pozycji i przenosi wyuczony schemat aktywacji mięśni także na inny ruch, na przykład na podłożu. Oznacza to, że jeśli mama jest praworęczna, powinna nauczyć się nosić dziecko także na prawej ręce i regularnie zmieniać strony.

Co z tego wynieść?

Nie każdy rodzic musi być specjalistą od rozwoju motorycznego, ani też nie jest to możliwe, ale ogólna wiedza o tym, jak podchodzić do niemowlęcia w różnym wieku, powinna być powszechna. Inaczej będziemy podnosić noworodka, a inaczej roczne dziecko. Nawet tak zakorzenione u nas wspieranie główki nie jest całkowitym dogmatem, jeśli podnosimy niemowlę twarzą skierowaną w dół. Uczy się ono wówczas przeciwstawiać grawitacji w sposób bezpieczny dla siebie. Aby szczegółowo omówić poszczególne etapy rozwoju psychomotorycznego dziecka, trzeba by napisać całą książkę. Na szczęście na naszym rynku pojawiają się już takie publikacje, a wskazówki udzielają też różne profile fizjoterapeutyczne i strony w mediach społecznościowych. Zawsze jednak sprawdzaj, czy osoba, której rad słuchasz, ma odpowiednie wykształcenie, by takich rad udzielać. A jeśli masz wątpliwości, skonsultuj się z fizjoterapeutą dziecięcym. Lepiej skonsultować dziecko, które nie sprawia problemów, niż zajmować się dzieckiem z problemem. Fizjoterapeuci nie są od karania, nikt nie chce zaszkodzić Twojemu niemowlęciu ćwiczeniami. Jesteśmy tu po to, żeby Ci pomóc.