Ovulatie en alles eromheen

Er zijn vrouwen bij wie de menstruatiecyclus zo regelmatig is als een klok en die bijna op de dag precies weten wanneer de eisprong komt. Dan zijn er juist vrouwen die een zeer onregelmatige cyclus hebben en zelfs geen ovulatieverschijnselen bij zichzelf opmerken. Wat is die eisprong, hoe herkent u haar en waarom is ze belangrijk?

Wat is de eisprong

Bij de eisprong komt een eicel vrij die in de eierstok is rijp geworden en naar de eileider gaat, waar ze wacht op bevruchting. Als de eicel samensmelt met een zaadcel, verplaatst ze zich naar de baarmoeder, waar ze zich innestelt en een nieuw leven begint. Als er geen bevruchting plaatsvindt, gaat de eicel ten gronde en begint de menstruatie. 

Hoe lang duurt de eisprong

De eisprong duurt slechts 12-24 uur, dus als een stel een kindje probeert te krijgen, is het goed om dit precies op de periode van de eisprong te timen, wanneer de kans op bevruchting het grootst is. Een vrouw kan dan ook zwanger raken tijdens de zogenoemde vruchtbare dagen. 

Vruchtbare dagen

Een zaadcel kan ongeveer 3 dagen in de vagina op een eicel wachten, en omdat de eisprong ongeveer 24 uur duurt, is het ook een dag na de eisprong mogelijk om zwanger te raken. Er zijn dus in totaal vijf vruchtbare dagen - drie dagen vóór de eisprong, op de dag van de eisprong en de dag erna.  

Berekening van de eisprong

De eisprong kan worden berekend op basis van kennis van de lengte van de cyclus. Op internet zijn er veel ovulatiecalculators, waarin u alleen de eerste dag van de laatste menstruatie, de lengte van de menstruatiecyclus en de duur van de menstruatie in dagen hoeft in te voeren. De eisprong wordt op basis van deze gegevens eenvoudig berekend, maar we kunnen niet volledig op deze berekening vertrouwen, omdat de eisprong door veel factoren kan worden beïnvloed. Over het algemeen wordt gezegd dat bij een cyclus van 28 dagen de eisprong op dag 14-18 van de menstruatiecyclus plaatsvindt. Maar de ene maand kan dat wel kloppen, de volgende maand misschien niet meer. Het is daarom goed om ook andere methoden te proberen om de eisprong vast te stellen.  

Hoe u de eisprong kunt herkennen

De arts kan de eisprong vaststellen met behulp van een echografisch onderzoek, dat meestal wordt uitgevoerd bij kunstmatige bevruchting. Als de vrouw gezond is, is het wenselijk dat ze meer methoden uitprobeert; de combinatie daarvan geeft dan een duidelijker beeld van de menstruatiecyclus en maakt het mogelijk te zeggen wanneer de eisprong plaatsvindt. Het is ideaal als een vrouw zichzelf meerdere maanden observeert, zodat ze weet hoe haar lichaam zich in verschillende fasen van de cyclus gedraagt. Wat kunt u uitproberen:

• ovulatietest - werkt volgens hetzelfde principe als een zwangerschapstest; als er twee even sterke streepjes verschijnen, volgt binnen 24-48 uur de eisprong, 
• het volgen van de basale temperatuur - elke ochtend na het wakker worden meet u uw temperatuur in de vagina. Met deze methode wordt de eisprong pas achteraf vastgesteld, omdat als de temperatuur in de dagen na de eisprong begint te stijgen, de eisprong heeft plaatsgevonden op de dag waarop de temperatuur op de thermometer het laagst was. Deze methode is vooral handig om inzicht te krijgen in uw cyclus. U weet ongeveer wanneer de eisprong plaatsvindt en als u zwanger raakt, daalt de basale temperatuur niet.,
• baarmoederhalsslijm - in de vruchtbare dagen verandert het baarmoederhalsslijm; het is dunner, doorzichtig en rekbaar,
• positie van de baarmoederhals - vóór de eisprong verschuift de baarmoederhals omhoog, waardoor hij moeilijker te voelen is,
• monitor voor vruchtbare en onvruchtbare dagen - elke ochtend meet u uw temperatuur in de mond en de monitor beoordeelt in welke fase van de cyclus u zich bevindt (bijvoorbeeld de Daisy-monitor of de Lady-Comp-monitor)

Symptomen van de eisprong

Net als de symptomen van het premenstrueel syndroom en een vroege zwangerschap zijn de symptomen van de eisprong zeer individueel. De ene vrouw heeft geen enkel idee wanneer ze ovuleert, terwijl de andere dat juist heel goed weet. Een symptoom van de eisprong kan zijn:

• pijn in de onderbuik,
• pijn aan één kant (in de eierstok - daar komt de eicel vrij),
• een opgeblazen gevoel in de buik,
• lagere basale temperatuur - als de vrouw haar temperatuur meet,
• verandering van het baarmoederhalsslijm, 
• gevoeligere borsten,
• meer zin in seks en grotere aantrekkingskracht of juist het tegenovergestelde,
• verandering van de positie van de baarmoederhals,
• gevoeligere reukzin,
• hoofdpijn,
• misselijkheid,
• toegenomen eetlust,
• verbetering of verslechtering van de huid (ovulatieacne),
• bloeding tijdens de eisprong - een kleine bloeding, veroorzaakt door het barsten van de follikel waarin de eicel rijpt. Tijdens de eisprong barst de follikel en komt de eicel vrij in de eileider, waar ze op bevruchting wacht.

Anovulatoire cyclus

Sommige vrouwen kunnen zogenaamde anovulatoire cycli hebben, wat betekent dat er binnen één cyclus geen eisprong plaatsvindt (het rijpen van een eicel), ook al menstrueert en bloedt de vrouw (het baarmoederslijmvlies groeit regelmatig aan en wordt afgestoten). Als er geen eisprong plaatsvindt, is het niet mogelijk om zwanger te worden. 

Anovulatoire cycli worden veroorzaakt door

• verhoogde prolactinespiegel (de vrouw geeft borstvoeding aan haar kind, maar dat is niet altijd zo; de cyclus kan direct na de kraamperiode weer op gang komen bij volledige borstvoeding),
• polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS),
• een probleem met de schildklier,
• obesitas of juist ondervoeding,
• te veel stress,
• zware fysieke belasting (komt voor bij sportvrouwen),
• vrouwen 35+.

Tot de symptomen van een anovulatoire cyclus kunnen we rekenen

• onregelmatige menstruatie of zelfs het uitblijven daarvan,
• onvermogen om zwanger te worden, 
• negatieve ovulatietesten,
• geen typische symptomen van de eisprong.

Hoe de eisprong ondersteunen

De eisprong kan worden aangepakt met hormonale behandeling met hulp van artsen, of u kunt het zelf in handen nemen en het proberen:

• kruiden - vrouwenmantel, monnikspeper, teunisbloem, framboosblad,
• alcohol vermijden en nadenken over een gezonde en voedzame voeding,
• uzelf een goede nachtrust gunnen,
• voldoende vitamine D,
• tot rust komen - de psyche heeft een grote invloed op de eisprong,
• niet te veel haasten.

Als u van plan bent om zwanger te worden, maak u daar in het begin dan niet te veel zorgen over. Zorg vooral dat u zich mentaal goed voelt en heb gemeenschap met uw partner wanneer u daar zin in heeft. Als het niet lukt en de twee streepjes na een paar maanden nog steeds niet op de zwangerschapstest verschijnen, begin dan uw lichaam te onderzoeken en ontdek waar het probleem kan liggen. Misschien is het alleen een tekort aan vitamine D of geslachtsgemeenschap buiten de vruchtbare dagen. Pas als u met de handen in het haar zit, kunt u een arts raadplegen met wie u bespreekt wat u dwarszit, en samen vindt u vast een oplossing.