Hoe voorkom je een hitteberoerte en zonnesteek

Auteur van het artikel: Iveta Bartošová

Zonnesteek en hitteberoerte komen het vaakst voor in de zomer, wanneer het erg heet en benauwd is, en waarschijnlijk heeft elke volwassene wel minstens één keer in zijn leven een van deze twee aandoeningen doorgemaakt. Voor een leek kan het niet eenvoudig zijn om het verschil ertussen te bepalen, en daarom bekijken we nu wat de kenmerken van zonnesteek en hitteberoerte zijn, wat de eerste hulp is, hoe lang ze duren en waarmee we ons ertegen kunnen beschermen.

Zonnesteek

Symptomen van zonnesteek

Als u na een verblijf in een hete, niet-geventileerde omgeving met weinig vocht last hebt van hoofdpijn, misselijkheid, verwardheid, eventueel duizeligheid en een droge huid zonder zweten, dan gaat het waarschijnlijk om een zonnesteek. Dus om een collaps door hitte. Een zonnesteek hoeft zich niet alleen op zomerdagen voor te doen, maar kan ook worden veroorzaakt door een verblijf in een te warm, vochtig en niet-geventileerd vertrek. Het lichaam krijgt niet voldoende tijd om af te koelen en raakt oververhit. 

Kleine baby’s kunnen een zonnesteek krijgen als ze te veel kleren aanhebben of als ouders de kinderwagen afdekken met een luier, waardoor er geen lucht in kan stromen. Hun lichaam heeft nog niet voldoende thermoregulatie ontwikkeld om te gaan zweten en af te koelen, daarom is het nodig baby’s in de kinderwagen in de gaten te houden om dit probleem te voorkomen. 

Eerste hulp bij zonnesteek

Eerste hulp bestaat duidelijk uit het geven van vocht (heel langzaam, om braken te voorkomen) en verplaatsen naar een koelere omgeving, waar geen zon schijnt; eventueel kunnen koude omslagen ook helpen om de lichaamstemperatuur te verlagen (let op onderkoeling, het is nodig de lichaamstemperatuur te controleren). Het is ook belangrijk de zieke op zijn rug te leggen en de benen omhoog te brengen. 

Hoe lang duurt een zonnesteek

De lichaamstemperatuur zou na verplaatsing naar een koelere omgeving ongeveer binnen een halfuur moeten dalen. Als het echter niet lukt om de lichaamstemperatuur te verlagen of het braken te stoppen, of als de zieke zelfs het bewustzijn verliest, dan is het tijd om medische hulp in te schakelen. Vermoeidheid na het doormaken van een zonnesteek kan nog enkele dagen aanhouden. 

Hitteberoerte

Symptomen van hitteberoerte

Zoals de naam al aangeeft, gaat het om een hitteberoerte door de zon, die zich uit na overmatige blootstelling aan de zon. In tegenstelling tot een zonnesteek gaat het niet om oververhitting van het lichaam, maar van de hersenen. 

Naast symptomen zoals bij een zonnesteek (misselijkheid, hoofdpijn, verwardheid, duizeligheid) uit een hitteberoerte zich in rood worden van de huid, uitslag en ook brandwonden, zwakte en hitte. De verschijnselen van een hitteberoerte kunnen pas enkele uren na het verblijf in de zon optreden.

Eerste hulp bij hitteberoerte

Net als bij een zonnesteek is het nodig de zieke in kleine hoeveelheden vocht te geven en hem naar een koelere omgeving te verplaatsen. De lichaamstemperatuur verlagen met koude omslagen, vooral door deze op het hoofd aan te brengen, eventueel kunt u ook pijnstillers gebruiken. Geschikte dranken zijn schoon water, warme thee (zet aan tot zweten en koelt het lichaam af), een rehydratatieoplossing of isotone dranken. Smeer verbrande huid door de zon vervolgens in met producten met panthenol en vitamine E.

Hoe lang duurt een hitteberoerte

Hoge koorts zou binnen 24 uur moeten verdwijnen, maar in totaal zal het lichaam zich met een hitteberoerte tot 3 dagen bezighouden. Als de koorts niet afneemt of als er bewustzijnsverlies of stijve nek optreedt, zoek dan medische hulp. 

Waarmee beschermen tegen zonnesteek en hitteberoerte

Het belangrijkste is natuurlijk preventie. U kunt zich beschermen met:

• hoofdbedekking tijdens verblijf in de zon - bijvoorbeeld een mousseline sjaaltje met klep voor kinderen;
• voldoende vochtinname - vooral bij kinderen opletten dat ze genoeg drinken;
• geschikte kleding - ademend materiaal, let op te veel lagen;
• sportactiviteiten liever verplaatsen naar de ochtend of avond, wanneer het niet meer zo heet is;
• een kind niet alleen in een auto achterlaten, zelfs enkele minuten kunnen fatale gevolgen hebben.

In het kort

Iedereen heeft waarschijnlijk in zijn leven wel eens met een zonnesteek of hitteberoerte te maken gehad. De symptomen en eerste hulp lijken sterk op elkaar, maar een zonnesteek is een oververhitting van het lichaam door hitte, vocht en een niet-geventileerde omgeving (dat hoeft niet per se in de zomer te zijn), terwijl een hitteberoerte een oververhitting van de hersenen door de zon is (meestal in de zomer, zonder hoofdbedekking). Ze uiten zich in hoofdpijn, misselijkheid en verwardheid. Eerste hulp bestaat uit het geven van vocht in kleine slokjes, verplaatsen naar een koelere omgeving en eventueel het verlagen van de lichaamstemperatuur met koude omslagen of een lauwe douche. Als het niet lukt om de lichaamstemperatuur te verlagen of als er bewustzijnsverlies of stijve nek optreedt, is het tijd om medische hulp in te schakelen. Preventie bestaat uit voldoende drinken, geschikte kleding, een hoofdbedekking tijdens verblijf in de zon en het kiezen van geschikte sportactiviteiten in relatie tot het weer. 

Hebt u ooit een zonnesteek of hitteberoerte meegemaakt? Zo ja, hoe hebt u het aangepakt?